Enerjide dışa bağımlılığı azaltmak isteyen Türkiye, nükleer teknolojide yeni bir kapı araladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 81. Genel Kuruluna katılmak üzere bulunduğu New York’ta, Türkiye ile ABD arasında nükleer alanda yeni bir işbirliğinin temeli atıldı. Türkevi’nde düzenlenen törenle Türkiye Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) arasında proje bazlı bir anlaşma imzalandı. İmza törenine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar refakat etti. TÜNAŞ Genel Müdürü Necati Yamaç ile USTDA Direktör Yardımcısı Thomas Hardy imzaları attı. Anlaşma kapsamında küçük modüler reaktör ve dördüncü nesil reaktör tasarımları masaya yatırılacak.
Yaklaşık 2 milyon bütçeli anlaşma, en az bir yıl sürecek teknik bir çalışmayı kapsıyor. Bu çalışmanın maliyetini USTDA karşılayacak. Teknik ekipler, 4 ABD’li şirketin küçük modüler reaktör tasarımlarını ve 5 farklı dördüncü nesil reaktör tasarımını inceleyecek. Değerlendirme; teknik, ekonomik, mevzuat ve lisanslama başlıklarında yapılacak. Reaktörlerin tasarımsal özellikleri, maliyetleri, lisans süreçlerindeki mevcut durum, tedarik zinciri yapısı ve SWOT analizi, finansman kaynakları ile finans modelleri ayrı ayrı ele alınacak. Yetkilendirme, acil durum, güvenlik, saha seçimi ve yasal çerçeve konularında da incelemeler yürütülecek. Tüm bu analizlerin ardından teknik raporlar hazırlanacak.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, sosyal medya hesabından anlaşmaya ilişkin bir paylaşım yaptı. ABD temasları kapsamında, SMR ve 4. nesil reaktörlere dair hibe anlaşmasının imza töreninde hazır bulunduklarını belirten Bayraktar, “Şahitlik ettiğimiz bu anlaşma sayesinde yeni nesil nükleer teknolojilerin ülkemiz için teknik, ekonomik ve mevzuat boyutlarındaki uygulanabilirliğini kapsamlı bir şekilde değerlendireceğiz” dedi. Bayraktar, 2053 Net Sıfır Emisyon ve enerjide tam bağımsızlık hedefleri doğrultusunda enerji sepetini çeşitlendirme konusunda kararlı olduklarını vurguladı. Büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra ülkenin ihtiyaçlarına en uygun alternatifleri titizlikle çalışacaklarını söyledi. Bayraktar, “güçlü ve modern bir enerji altyapısı inşa etmeye kararlılıkla devam edeceğiz” ifadesini kullandı.
Bakan Bayraktar, geçen yıl 25 Eylül’de Cumhurbaşkanı ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’da gerçekleştirdiği görüşmede ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birlikte Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı’nı imzalamıştı. Bu mutabakat, iki ülke arasındaki nükleer işbirliğinin ilk adımı olarak kayıtlara geçti. Bugünkü proje bazlı anlaşma ise bu çerçevenin somut bir çıktısı olarak değerlendiriliyor. Anlaşma, Türkiye’nin enerji arz güvenliği ve teknoloji transferi hedefleri açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Nükleer teknolojide yerli kapasitenin güçlendirilmesi, uzun vadeli enerji planlamasının önemli bir ayağını oluşturuyor.
Türkiye’nin enerji sepetini çeşitlendirme çabası, küçük modüler reaktörleri gündemin merkezine taşıyor. Bu reaktörler, büyük ölçekli santrallere kıyasla daha esnek kurulum imkanı sunuyor. Dördüncü nesil reaktör tasarımları ise güvenlik ve verimlilik açısından yeni standartlar getiriyor. TÜNAŞ ile USTDA arasındaki işbirliği, bu teknolojilerin Türkiye koşullarında uygulanabilirliğini ölçmeyi amaçlıyor. Hazırlanacak teknik raporlar, ileride atılacak adımlar için zemin oluşturacak. Anlaşmanın, enerjide tam bağımsızlık hedefine hizmet eden somut bir adım olduğu belirtiliyor.
