Borsa İstanbul’da üç aylık dönem bu kez sert geçti. Endeks ve pazar değişiklikleri normalde her çeyrekte yapılan rutin bir işlemdi. Ancak bu kez tablo bambaşka bir hal aldı. 1 Ekim-31 Aralık döneminde geçerli olacak yeni yapı, önceki dönemlerle kıyaslanmayacak kadar geniş kapsamlı çıktı. Bunun arkasında pay piyasası ve kotasyon kriterlerinde yapılan düzenlemeler var. Bu düzenlemeler öyle etkili oldu ki BIST 30, BIST 50 ve BIST 100 endekslerinde çok sayıda şirketin yeri değişti.
Borsa İstanbul kaynaklarından edinilen bilgiye göre, değişikliklerin çerçevesini Pay Piyasası Prosedürü ile Kotasyon Yönergesi’nde yapılan düzenlemeler çizdi. Yıldız ve ana pazar hesaplamasına volatilite kriteri getirildi, ayrıca daha önce tanınan istisnalar kaldırıldı. Kotasyon Yönergesi tarafında ise piyasa değeri kriteri iki katına çıkarıldı. Bu iki adım, pazar yapısını baştan aşağıya değiştirdi. Borsa İstanbul’un Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yayımladığı pazar revizyonuna göre yıldız pazarda 149 pay, ana pazarda 396 pay ve alt pazarda 49 pay işlem görecek.
Yeni kriterlerin sonuçları endekslerde net biçimde hissedildi. BIST 30’dan 1, BIST 50’den 6 şirket çıktı. BIST 100’de ise endeks dışı kalan şirket sayısı 27’ye ulaştı. Aynı düzenlemeler yıldız pazarda yer alan şirket sayısını da aşağı çekti. Borsa çevrelerinde değişikliklerin gerekçesinin artık yalnızca işlem hacmi ya da piyasa değeri olmadığı ifade ediliyor. Pay Piyasası Prosedürü’nün 37’nci, Kotasyon Yönergesi’nin ise 8’inci maddelerinde yapılan değişiklikler bu yeni yaklaşımın hukuki zeminini oluşturdu.
Değişikliğin en çok konuşulan tarafı volatilite şartı oldu. Daha önce yıldız pazarda yer alabilmek için böyle bir koşul bulunmuyordu. Yeni düzenlemeyle maddeye “En yüksek oynaklık diliminde yer almamak” şartı eklendi. Yönergede bu kriter, değerlemeye tabi paylar arasında volatilite sıralaması yapılırken en yüksek oynaklık diliminin azami yüzde 10 olarak belirlendiği ve bir payın bu dilimde bulunup bulunmadığına bakılacağı biçiminde tanımlandı. Bu durumda yıldız pazardaki şirket hisselerinde sert dalgalanmalar yaşanması, endeks dönemi sonunda hızlı yükseliş veya düşüşler görülmesi halinde o şirketlerin endekslerde kalması da riske girecek.
Tablonun bir başka ayağı da piyasa değeri tarafında. Kotasyon Yönergesi’nde, üç pazarda listelenecek şirketler için geçerli piyasa değeri eşikleri yükseltildi. Ekonomim’den Şebnem Turhan’ın haberine göre, endeks dışı kalan 27 şirketin toplam piyasa değeri 1,3 trilyon lira düzeyinde. Bu rakam, değişikliğin yalnızca teknik bir düzenleme olmadığını, doğrudan büyük bir ekonomik büyüklüğü ilgilendirdiğini gösteriyor. Halka arz edilen payların asgari piyasa değeri sınırlarının yükseltilmesi de aynı yönde bir adım oldu. Yeni dönemde yıldız pazarda işlem görmek isteyen şirketler artık hem büyüklük hem de fiyat istikrarı açısından daha sıkı bir süzgeçten geçecek.
